Ψυχολογικοί και βιολογικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική υγεία
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας, πολλοί διαφορετικοί παράγοντες επηρεάζουν την ψυχική μας υγεία, είτε για να την προστατεύσουν είτε για να την υπονομεύσουν. Ατομικοί ψυχολογικοί και βιολογικοί παράγοντες μπορούν να καταστήσουν τους ανθρώπους πιο ευάλωτους σε προβλήματα ψυχικής υγείας. Ομοίως, η έκθεση σε δυσμενείς κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες αυξάνει τον κίνδυνο των ανθρώπων να αντιμετωπίσουν καταστάσεις ψυχικής υγείας. Λαμβάνοντας αυτά υπόψη, αξίζει να αναφερθεί ότι οι προστατευτικοί παράγοντες εμφανίζονται ομοίως καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας και χρησιμεύουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ατομικές κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες και χαρακτηριστικά, καθώς και θετικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, ποιοτική εκπαίδευση και αξιοπρεπή εργασία (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: WHO, 2022a).
Όσον αφορά την ευαλωτότητα και τα προβλήματα ψυχικής υγείας, η πανδημία COVID-19 δημιούργησε μια παγκόσμια κρίση για την ψυχική υγεία, όπου έχει υπολογιστεί ότι οι αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές σε ποσοστό άνω του 25% κατά το πρώτο έτος της πανδημίας, ενώ παράλληλα οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας έχουν διαταραχθεί σοβαρά. Σε όλες τις χώρες, οι καταστάσεις ψυχικής υγείας είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες. Περίπου ένας στους οκτώ ανθρώπους στον κόσμο ζει με κάποια ψυχική διαταραχή (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: WHO, 2022b).
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα του ΟΟΣΑ. (2021) ήταν ότι η ψυχική υγεία των νέων (15-24 ετών) έχει επιδεινωθεί σημαντικά το 2020-21. Το 64% του συνόλου των νέων κινδυνεύει από κατάθλιψη, ενώ οι νέοι έχουν από 30% έως 80% περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους από ό,τι οι ενήλικες, ενώ παράλληλα αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς. Επιπλέον, η υποστήριξη της ψυχικής υγείας για τους νέους έχει διαταραχθεί, ενώ το κλείσιμο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε όλες τις βαθμίδες έχει συμβάλει στην αποδυνάμωση των προστατευτικών παραγόντων.
Η έκθεση σε δυσμενείς κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καταστάσεων ψυχικής υγείας.
Οι ατομικές κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες και χαρακτηριστικά, καθώς και οι θετικές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, η ποιοτική εκπαίδευση και η αξιοπρεπής εργασία, μεταξύ άλλων, αποτελούν προστατευτικούς παράγοντες που εμφανίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας και συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
COVID-19 παγκόσμιος αντίκτυπος στην ψυχική υγεία σε αριθμούς:
25%
αύξηση του άγχους και των ψυχικών διαταραχών (ενώ οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας διακόπηκαν σοβαρά)
64%
όλων των νέων που κινδυνεύουν από κατάθλιψη
1 στις 8
άνθρωποι στον κόσμο ζουν με κάποια ψυχική διαταραχή. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: WHO, 2022b).
30% έως 80%
οι νέοι είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν συμπτώματα ή άγχος από ό,τι οι ενήλικες