Παραδείγματα παρεμβάσεων ψυχικής υγείας
Οι παρεμβάσεις και η στήριξη που απευθύνονται σε αυτές τις ομάδες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των υφιστάμενων ανισοτήτων και στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης, συμβάλλοντας έτσι στη διασφάλιση ότι οι παρεμβάσεις για τη στήριξη της ψυχικής υγείας είναι καθολικές, αλλά και ότι είναι διαβαθμισμένες ανάλογα με το επίπεδο των μειονεκτημάτων (WHO, 2022b).
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές και τις συστάσεις του ΠΟΥ, οι ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις για τη διαχείριση των καταστάσεων ψυχικής υγείας περιλαμβάνουν:
- Ψυχοεκπαίδευση
- Διαχείριση του άγχους (συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης χαλάρωσης και της ενσυνειδητότητας)
- Συναισθηματική ή πρακτική κοινωνική υποστήριξη (συμπεριλαμβανομένης της ψυχολογικής πρώτης βοήθειας)
- Υποστήριξη από ομότιμους
- Υποστηριζόμενη απασχόληση και στέγαση
Οι βασικές στρατηγικές για τη μείωση των κινδύνων και την ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων περιλαμβάνουν:
- την εφαρμογή σχολικών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων παρεμβάσεων κατά του εκφοβισμού
- τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος στις κοινότητες και τους ψηφιακούς χώρους.
Τα προγράμματα κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης με βάση το σχολείο συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο αποτελεσματικών στρατηγικών προώθησης για χώρες όλων των εισοδηματικών επιπέδων (WHO, 2022b).
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (2022b) απαρίθμησε παραδείγματα εκστρατειών που οδήγησαν σε θετικές αλλαγές στη στάση του κοινού απέναντι στην ψυχική υγεία:
Ώρα για αλλαγή (Αγγλία)
Η εκστρατεία Time to Change είναι μια εκστρατεία κατά του στίγματος από την Αγγλία, η οποία χρησιμοποίησε δραστηριότητες όπως το κοινωνικό μάρκετινγκ και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, εκδηλώσεις στην τοπική κοινότητα, στοχευμένες παρεμβάσεις για τους ενδιαφερόμενους φορείς, π.χ. μαθητές, καθηγητές, εργοδότες και νέους.
Τα βασικά ευρήματά τους ήταν ότι η δραστηριότητα του κοινωνικού μάρκετινγκ και των μέσων μαζικής ενημέρωσης ήταν πιο αποτελεσματική στην επιρροή της επιδιωκόμενης συμπεριφοράς απέναντι στα άτομα με ψυχικές παθήσεις. Επιπλέον, η ευαισθητοποίηση του κοινού συνδεόταν στενά με τη δραστηριότητα της εκστρατείας και η αυξημένη ευαισθητοποίηση σχετιζόταν με ευνοϊκότερες στάσεις.
Beyodblue (Αυστραλία)
Το Beyodblue είναι ένα πρόγραμμα γραμματισμού σε θέματα ψυχικής υγείας και επικεντρώνεται στην κατάθλιψη και το άγχος, στη διαφήμιση και την κατάρτιση στα μέσα ενημέρωσης, σε προγράμματα στα σχολεία, στην κατάρτιση σε πρώτες βοήθειες για την ψυχική υγεία, σε κοινοτικά φόρουμ συζητήσεων κ.λπ.
Φάνηκε ότι τα κράτη με μεγαλύτερη δραστηριότητα είδαν μεγαλύτερη βελτίωση στην ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την κατάθλιψη και τα οφέλη της θεραπείας. Επίσης, τα εκπαιδευτικά προγράμματα παρείχαν μέτριες αυξήσεις στις γνώσεις σχετικά με τις ψυχικές ασθένειες.
Opening Minds (Καναδάς)
Ο Καναδάς δημιούργησε την εκπαίδευση με βάση την επαφή, με την ονομασία “Opening minds”, στο πλαίσιο της οποίας έγιναν στοχευμένες παρεμβάσεις για τους ενδιαφερόμενους φορείς (νέοι, πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης, εργοδότες και εργαζόμενοι, μέσα ενημέρωσης).
Το συμπέρασμα ήταν ότι οι μεγάλες εκστρατείες στα μέσα ενημέρωσης δεν ήταν αποτελεσματικές στην αλλαγή στάσεων και ότι τα προγράμματα που στοχεύουν σε μια συγκεκριμένη κατάσταση ψυχικής υγείας μπορεί να μειώσουν το στίγμα πιο αποτελεσματικά από εκείνα που στοχεύουν στην ψυχική υγεία γενικά.
Πρόγραμμα ανάπτυξης της νεολαίας με βάση τον αθλητισμό (Κίνα)
Στην Κίνα έχει διαπιστωθεί ότι ένα πρόγραμμα ανάπτυξης της νεολαίας με βάση τον αθλητισμό προάγει τις δεξιότητες ζωής και την ενδυνάμωση των εφήβων.
Κάθε εβδομάδα, οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα μάθαιναν να θέτουν στόχους, να αναπτύσσουν δεξιότητες και να προβληματίζονται για τα συναισθήματά τους σχετικά με ένα συγκεκριμένο άθλημα.
Δεν υπήρχαν δάσκαλοι ή προσχεδιασμένα προγράμματα σπουδών. Αντίθετα, οι μέντορες λειτουργούσαν ως διαμεσολαβητές, επιτρέποντας στους μαθητές να θέτουν τους δικούς τους μαθησιακούς στόχους και διαδρομές μέσω της επικοινωνίας.
Οι μέντορες παρείχαν επίσης εργαλεία και τεχνικές για την επίλυση προβλημάτων στο πλαίσιο του αθλήματος και ευκαιρίες για την εφαρμογή τους στην πράξη μέσα σε ένα περιβάλλον που ενίσχυε την ανάπτυξη ανθεκτικότητας.
Μια αυστηρή αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εκτός από τη βελτίωση της σωματικής δραστηριότητας και της φυσικής κατάστασης, το πρόγραμμα βελτίωσε την ψυχική ευεξία, την αυτοαποτελεσματικότητα και την ανθεκτικότητα των μαθητών (WHO, 2022b).